Voor hulpverleners
Eén op vijf kinderen en jongeren onder de 25 is jonge mantelzorger. In je wachtzaal of praktijk heb je ze dus ongetwijfeld al eens gezien.
Of je nu bij een CLB werkt, in een ziekenhuis, als huisarts, psycholoog, jeugdwerker of thuisbegeleider: je komt jonge mantelzorgers vaker tegen dan je denkt. Jij herkent ze misschien nu (nog) niet, maar zij zien zichzelf vaak ook niet als jonge mantelzorger. Op deze pagina vind je daarom hoe je ze herkent, en hoe wij je team of organisatie daarin kunnen trainen en ondersteunen.
Hoe herken je een jonge mantelzorger?
Dat leggen we liever niet uit in een lange tekst hier op een webpagina. We ontwikkelden twee praktische documenten met heldere uitleg over jonge mantelzorg, signalen en gespreksaanknopingspunten, zodat je zelf het gesprek kan aangaan met een jongere waarvan je vermoedt dat die jonge mantelzorger is.
Wat is jonge mantelzorg? Hoe komt het dat kinderen en jongeren zich niet herkennen in de term? Waarom zit er zoveel stigma op jong zijn en zorg dragen? In dit overzichtelijke document nemen we je mee in een verzameling van onze kennis (zowel academisch als praktijk). Laat je inspireren!
Haal inspiratie en kennis
(beschikbaar vanaf 15 september)
Herkenning is de eerste stap en daar kan een gesprek heel helpend in zijn. Ons signaaldocument geeft je concrete handvatten om in gesprek te gaan, in een paar bladzijden.
Doe je een babbel?
(beschikbaar vanaf 15 september)
Tools om het gesprek te openen
Een indirecte opener werkt vaak beter dan de vraag rechtstreeks stellen. Deze tools kunnen daarbij helpen.
Illustratieve, sfeervolle kaarten (oorspronkelijk een gezelschapsspel) waarmee je een jongere laat kiezen welke kaart weerspiegelt hoe die zich voelt of wat er speelt. Het voelt veiliger en minder complex aan dan de vraag "Hoe gaat het met jou?".
Dixit-kaarten
Methodiek: De Ambrassade ↗
Kaarten met eenvoudige, open vragen rond thuis, school, steun en vrije tijd. Ze zijn ontwikkeld door het UMCG, samen met kinderen en jongeren die opgroeien bij ouders met psychische problemen. Oorspronkelijk zijn ze dus gericht op KOPP/KOV-jongeren, maar even bruikbaar om het gesprek met een jonge mantelzorger te openen.
Wolkenkaarten
Methodiek: De Wolkenkaarten ↗
Nederlandse kennisorganisatie specifiek voor professionals die met jonge mantelzorgers werken. Hun kennisbank is bijzonder interessant om door te gaan en je te laten inspireren.
JMZ Pro
Methodiek: JMZ Pro ↗
Een Britse organisatie die trainingsmateriaal heeft ontworpen om professionals uit onderwijs, zorg en welzijn tools te geven om jonge mantelzorger te herkennen en ondersteunen. Opgelet: het materiaal is gmaakt in het Engels.
Carers Trust
Methodiek: Carers Trust ↗
Onderzoek om je verder in te verdiepen
Een selectie van cijfers en studies, van Vlaams tot internationaal onderzoek.
Enkele kerncijfers die helpen om jonge mantelzorgers te begrijpen. De cijfers komen uit het eerste en enige grootschalige kwantitatieve en kwalitatieve onderzoek dat gevoerd is in Vlaanderen.
Kerncijfers jonge mantelzorgers in Vlaanderen (2021)
Een volledig rapport over profiel, taakopname, gezondheid en welzijn van jonge mantelzorgers in Vlaanderen.
"Je bent jong en... je zorgt" - onderzoeksrapport (2021)
Onderzoek waar bestuurders of medewerkers van ZoJong! co-auteur zijn
Eén op de drie 18- tot 25-jarigen heeft het afgelopen jaar een naaste minstens één keer hulp geboden omwille van een langdurige ziekte, gezondheidsprobleem of beperking. Wie daarbij een hoge zorglast ervaart, loopt een sterk verhoogd risico op depressieve klachten. Dat blijkt uit recent onderzoek van de Universiteit Antwerpen in samenwerking met ZoJong!.
Young adult carers in Flanders: comparing mental health vulnerability across age groups (2025)
Planning transport for the needs of young carers (2025)
Onderzoek naar hoe de specifieke vervoersnoden van jonge mantelzorgers kunnen bijdragen tot een meer inclusieve mobiliteitsplanning voor iedereen.
Binnen dit onderzoek werden bestaande kaders voor participatie van jonge mantelzorgers onderzocht in verschillende Europese landen, waaronder België.
Inclusion of young carers and children as next of kin in participation mechanisms across Europe: a rapid realist review of participation mechanisms in scientific and grey literature on the European union level and in Belgium, Bulgaria, Italy, Slovenia and Sweden (2026)
Dit onderzoek toont hoe de agency en de stem van minderjarige kinderen van ouders met een psychische aandoening of met een verslaving tot uiting komen in bestaand kwalitatief onderzoek.
The voices of minor children of parents with a mental illness or addiction : a qualitative evidence synthesis (2026)
Vragen, of wil je een kind of jongere doorsturen?
Twijfel je over een situatie, of wil je een jongere doorverwijzen? Neem gerust contact op, we denken graag mee.
E-mail: hallo@zojong.be
Instagram & Facebook: @zojong.be